Θεραπεία Εστιασμένη στη Συμπόνια (ΘΕΣ)
Compassion Focused Therapy (CFT)
Η Θεραπεία Εστιασμένη στη Συμπόνια (ΘΕΣ) είναι μια θεραπευτική προσέγγιση που ξεκίνησε να αναπτύσσεται τη δεκαετία του 1990 και επικεντρώνεται στην ανάπτυξη της εσωτερικής συμπόνιας και της αυτοεκτίμησης. Δημιουργήθηκε από τον Βρετανό ψυχολόγο Paul Gilbert και συνδυάζει στοιχεία από τη Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία (CBT) με τεχνικές και πρακτικές που βοηθούν στην καλλιέργεια της ενσυναίσθησης, της αποδοχής και της φροντίδας προς τον εαυτό και τους άλλους.
Πώς λειτουργεί η ΘΕΣ;
Η ΘΕΣ βασίζεται στην ιδέα ότι πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να φροντίσουν ή να δείξουν καλοσύνη στον εαυτό τους, ειδικά όταν έχουν μάθει να είναι αυστηροί, επικριτικοί ή νιώθουν συχνά ντροπή και ενοχή.
✧ Αντί να προσπαθεί να εξαλείψει αυτά τα δύσκολα συναισθήματα, η ΘΕΣ βοηθά το άτομο να τα αναγνωρίσει, να τα αποδεχτεί και να τα αντιμετωπίσει με ενσυναίσθηση και κατανόηση.
Παράδειγμα:
Ένα άτομο που σκέφτεται:
«Δεν αξίζω τίποτα. Πάντα αποτυγχάνω.»
πιθανόν να νιώθει:
- Ντροπή και ενοχή (συναισθηματικά)
- Ένταση, κόμπο στο στομάχι (σωματικά)
- Αποφυγή επαφών ή προκλήσεων (συμπεριφορικά)
Μέσα από τη ΘΕΣ, μπορεί να μάθει να σκέφτεται: «Περνάω δύσκολα, αλλά δεν φταίω για όλα. Αξίζω κατανόηση και φροντίδα.»
Αυτή η νέα στάση φέρνει περισσότερη ηρεμία, αυτοαποδοχή και κινητοποίηση για θετική αλλαγή.
Στόχος της θεραπείας
Ο βασικός στόχος της ΘΕΣ είναι η καλλιέργεια της εσωτερικής συμπόνιας και η ανάπτυξη μιας πιο φροντιστικής, υποστηρικτικής σχέσης με τον εαυτό.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία:
- Μειώνεται η αυτοκριτική
- Βελτιώνεται η αυτοεκτίμηση
- Αυξάνεται η ικανότητα διαχείρισης του άγχους και των δύσκολων συναισθημάτων
- Διευκολύνεται η προσωπική ανάπτυξη και η ψυχολογική ανθεκτικότητα
Μέθοδος & Εργαλεία
Στην ΘΕΣ χρησιμοποιούνται:
- Τεχνικές ενσυνειδητότητας (mindfulness)
- Ασκήσεις για την αναγνώριση και αναδόμηση του εσωτερικού επικριτικού νου
- Εργασίες για την ενίσχυση της συμπόνιας προς τον εαυτό και τους άλλους
- Βιωματικές ασκήσεις, νοερές απεικονίσεις και οπτικοποιήσεις
- Εκπαίδευση στα συστήματα συναισθηματικής ρύθμισης
Η ενεργοποίηση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος συμβάλλει στη μείωση του άγχους, στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού και στη βελτίωση της σωματικής υγείας.
Η σχέση θεραπευτή – θεραπευόμενου
Η θεραπευτική σχέση είναι βασισμένη σε αποδοχή και κατανόηση, ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Στη ΘΕΣ, ο θεραπευτής μπορεί να ενισχύσει την ικανότητα του ατόμου για συμπόνια και να την καλλιεργήσει μέσω της εκπαίδευσης και των βιωματικών πρακτικών.
Διάρκεια & Συχνότητα
Η διάρκεια κάθε συνεδρίας στη Θεραπεία εστιασμένη στη Συμπόνια (ΘΕΣ) είναι περίπου 50 λεπτά και πραγματοποιείται συνήθως σε εβδομαδιαία βάση. Η συνολική διάρκεια της θεραπείας κυμαίνεται από 20 συνεδρίες έως και περισσότερο, ανάλογα με τις ανάγκες του ατόμου. Η ΘΕΣ εστιάζει στην καλλιέργεια αυτοσυμπόνιας και στη μείωση της υπερβολικής αυτοκριτικής, συχνά μέσα από μια βραχυπρόθεσμη αλλά ουσιαστική θεραπευτική διαδικασία.
Σε τι βοηθάει η ΘΕΣ
Η ΘΕΣ είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε περιπτώσεις:
- Άγχους
- Κατάθλιψης
- Τραύματος (PTSD), κακοποίησης
- Έντονων συναισθημάτων ντροπής ή ενοχής
- Χαμηλής αυτοεκτίμησης και αυτοεπίκρισης
- Διαταραχών πρόσληψης τροφής (βουλιμία, ανορεξία, υπερφαγία)
Επιστημονική τεκμηρίωση
Η αποτελεσματικότητα της ΘΕΣ έχει επιβεβαιωθεί από πλήθος ερευνών, μεταξύ των οποίων:
- Gilbert, P. (2009). The Compassionate Mind: A New Approach to Life’s Challenges.
- Kelly et al. (2009). Personality and Social Psychology Bulletin
- Leaviss & Uttley (2015). Journal of Contextual Behavioral Science
- Gilbert & Proctor (2006). Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice
Βασιλική Τζόλα 